Thiết bị điện tử có đang làm hỏng cột sống và tư thế của trẻ?

Trẻ đang dành nhiều thời gian hơn cho màn hình

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2020), trẻ từ 2-4 tuổi không nên sử dụng thiết bị điện tử quá 1 giờ mỗi ngày, còn trẻ dưới 2 tuổi được khuyến cáo không nên tiếp xúc màn hình (ngoại trừ gọi video với người thân). Đối với trẻ lớn hơn (5-17 tuổi), WHO không đặt giới hạn giờ cố định, nhưng nhấn mạnh cần giảm thời gian tĩnh tại và tăng ít nhất 60 phút hoạt động thể chất mỗi ngày.

Tuy nhiên, sau đại dịch COVID-19, thời gian sử dụng màn hình ở học sinh tăng mạnh do học trực tuyến và giải trí tại nhà. Một khảo sát của Đại học Yonsei (Hàn Quốc, 2021) ghi nhận: trẻ sử dụng điện thoại trên 3 giờ mỗi ngày có tư thế cổ và vai gập về trước rõ rệt hơn so với nhóm dùng ít hơn.

Vì sao thiết bị điện tử ảnh hưởng đến cột sống?

a. Cúi đầu nhìn điện thoại gây áp lực lớn lên cổ

Nghiên cứu của Kenneth K. Hansraj (2014), đăng trên Surgical Technology International, cho thấy: Khi đầu cúi 60 độ để nhìn điện thoại, cột sống cổ phải chịu áp lực tương đương 27kg - gần bằng cân nặng của một học sinh tiểu học.

Áp lực này kéo dài có thể làm căng cơ cổ, lệch trục đốt sống và hình thành tư thế “cổ rùa” (text neck) - hiện tượng ngày càng phổ biến ở trẻ em và thanh thiếu niên.

b. Tư thế gù lưng và khom người ảnh hưởng đến dáng đứng

Trẻ thường rướn vai và gập người khi ngồi học hoặc chơi điện tử. Nếu duy trì tư thế này lâu, cột sống ngực bị cong ra sau, dáng lưng gù hoặc lệch vai có thể hình thành vĩnh viễn trong giai đoạn xương còn đang phát triển.

c. Thiếu vận động làm yếu cơ nâng đỡ cột sống

Nhiều nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ giữa thời gian ngồi tĩnh tại dài và đau lưng, cứng cổ ở học sinh. Bài báo trên Journal of Physical Therapy Science (2021) cho thấy, học sinh ngồi sai tư thế trong hơn 2 giờ liên tục có nguy cơ đau cổ vai gáy cao hơn đáng kể so với nhóm thường xuyên vận động nhẹ xen kẽ.

Hậu quả lâu dài nếu không điều chỉnh

• Đau cổ, vai, lưng mãn tính: do cơ và dây chằng cổ phải gồng giữ đầu liên tục.

• Gù lưng, lệch vai, mất cân đối dáng đi: do cột sống bị kéo lệch trong giai đoạn phát triển.

• Giảm dung tích phổi động: tư thế cúi gập lâu khiến lồng ngực kém giãn nở, giảm khả năng hô hấp (theo European Spine Journal, 2018).

• Ảnh hưởng thẩm mỹ và tâm lý: dáng đi cúi, cổ rụt, vai lệch khiến trẻ thiếu tự tin, đặc biệt ở tuổi dậy thì.

Cách giúp trẻ bảo vệ cột sống và dáng đứng

Giữ tư thế đúng khi dùng thiết bị điện tử:

• Đặt màn hình ngang tầm mắt, cách mắt khoảng 40–50 cm.

• Ngồi thẳng lưng, hai vai cân bằng, chân chạm đất hoặc có ghế kê chân.

• Tránh nằm hoặc gập người khi xem điện thoại, đọc sách, học online.

Giới hạn và cân đối thời gian sử dụng:

• Trẻ dưới 5 tuổi: tối đa 1 giờ/ngày.

• Trẻ lớn: cần xen kẽ học tập - vận động - nghỉ ngơi, không ngồi liên tục quá 45 phút.

Tăng cường vận động ngoài trời:

• WHO khuyến nghị tối thiểu 60 phút hoạt động thể chất/ngày để tăng sức mạnh cơ lưng và độ dẻo dai cột sống.

• Các môn tốt cho dáng đứng: bơi lội, bóng rổ, nhảy dây, yoga, đu xà.

Bổ sung dinh dưỡng hỗ trợ xương:

• Cung cấp đủ canxi, vitamin D, kẽm, magie để củng cố cột sống.

• Thực phẩm giàu vitamin K2 (đặc biệt dạng MenaQ7) giúp canxi gắn đúng vào xương, duy trì độ chắc khỏe và đàn hồi tự nhiên.

Sử dụng thiết bị điện tử là điều không thể tránh trong cuộc sống hiện đại, nhưng tư thế sai và thời gian sử dụng quá lâu có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cột sống và dáng đứng của trẻ. Cha mẹ nên hướng dẫn con ngồi đúng, vận động thường xuyên, ngủ đủ và bổ sung dinh dưỡng hợp lý để bảo vệ xương khớp, duy trì dáng thẳng đẹp và giúp trẻ phát triển chiều cao tối ưu.

XEM THÊM: Vì sao trẻ cùng tuổi nhưng cao thấp khác nhau?