Trẻ ngừng tăng chiều cao rồi có cần bổ sung nữa không?

Khi nào được xem là trẻ đã “ngừng cao”?

Chiều cao tăng lên nhờ sụn tăng trưởng (growth plate) ở hai đầu xương dài. Khi các bản sụn này cốt hóa và “đóng lại”, xương không thể dài thêm, tức là hết khả năng cao thêm.

Các nghiên cứu và số liệu từ các tổ chức y khoa cho thấy:

• Trung bình, bé gái hết tăng chiều cao khoảng 14-16 tuổi.

• Bé trai thường muộn hơn, khoảng 16-18 tuổi.

• Một số ít trường hợp dậy thì muộn, bản sụn có thể đóng trễ hơn (đầu 20 tuổi).

• Sau khi bản sụn đóng, việc bổ sung canxi hay bất kỳ sản phẩm “tăng chiều cao” nào không thể làm xương dài thêm, tức là không giúp cao lên nữa.

Tuy nhiên, điều quan trọng là chiều cao ngừng tăng khác với xương ngừng “phát triển” hoàn toàn. Cơ thể vẫn đang tăng mật độ xương (độ chắc, độ đặc) đến hết tuổi thiếu niên và đầu tuổi trưởng thành.

Sau khi hết cao, bổ sung còn tác dụng gì?

Khái niệm quan trọng là “khối lượng xương đỉnh” (peak bone mass), hiểu đơn giản là mức xương chắc khỏe nhất mà cơ thể đạt được, thường vào khoảng cuối tuổi teen đến đầu 20-30 tuổi. 

Các nghiên cứu cho thấy:

• Giai đoạn trẻ vị thành niên và người trẻ là “thời kỳ vàng” để tích lũy xương.

• Dù chiều cao đã dừng, mật độ xương vẫn còn tăng nếu: Ăn đủ canxi, vitamin D, protein, các khoáng chất như magie, phốt pho; Vận động chịu sức nặng (chạy nhảy, thể thao, tập tạ phù hợp).

• Nếu giai đoạn này thiếu dinh dưỡng hoặc lối sống kém, trẻ có nguy cơ: Đạt “đỉnh xương” thấp hơn người bình thường; Dễ loãng xương, gãy xương khi lớn tuổi hơn người có khối lượng xương đỉnh tốt.

Vì vậy, sau khi “hết cao”, mục tiêu của bổ sung không còn là tăng chiều cao mà là tối ưu độ chắc khỏe của xương và giảm nguy cơ loãng xương, gãy xương về sau.

Khi nào nên tiếp tục và khi nào nên dừng?

Nên tiếp tục bổ sung (với liều phù hợp) nếu:

• Trẻ ít uống sữa, ít ăn thực phẩm giàu canxi, ít tắm nắng.

• Có xét nghiệm thiếu vitamin D, canxi, mật độ xương thấp.

• Có bệnh lý/thuốc làm xương yếu (dùng corticoid kéo dài, bệnh mạn tính…).

Có thể giảm hoặc dừng nếu trẻ đã qua tuổi tăng trưởng, ăn uống đa dạng, có sữa, đạm, rau củ, cá, trứng hằng ngày. Không có chẩn đoán thiếu vi chất hay bệnh lý xương. Khi đó, chỉ cần tập trung vào bữa ăn, vận động, ngủ đủ, có thể giữ một sản phẩm vitamin D liều thấp nếu trẻ ít tắm nắng theo chỉ định của bác sĩ.

Nguyên tắc an toàn nếu vẫn muốn duy trì bổ sung

Sau khi trẻ đã “ngừng cao”, câu hỏi không còn là “uống gì để cao thêm?” mà là “làm sao để xương chắc khỏe về lâu về dài?”. Bổ sung lúc này, nếu cần, nên:

• Dựa trên nhu cầu thực tế và kết quả thăm khám, không chạy theo quảng cáo “tăng 5-7 cm sau 3 tháng”.

• Được tính tổng lượng từ ăn + uống để tránh quá liều; ưu tiên thực phẩm tự nhiên, bổ sung chỉ để “lấp khoảng trống” còn thiếu.

• Đi kèm với ba trụ cột: dinh dưỡng cân bằng, vận động chịu sức nặng (chạy, nhảy, tập kháng lực), ngủ đủ và đúng giờ.

Như vậy, có thể duy trì bổ sung sau khi trẻ đã hết cao, nhưng với một “tư duy mới”: không kỳ vọng kéo thêm chiều cao, mà sử dụng hợp lý, an toàn để xây dựng nền xương vững chắc cho tuổi trưởng thành và tuổi già.

XEM THÊM: Cách đọc biểu đồ tăng trưởng chiều cao của WHO