Làm sao để trẻ yêu thích vận động thay vì “sợ thể dục”?

Vì sao vận động lại quan trọng với chiều cao và sức khỏe của trẻ?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo: Trẻ 5-17 tuổi nên vận động thể lực từ mức vừa đến nặng ít nhất 60 phút mỗi ngày, chủ yếu là hoạt động aerobic (chạy nhảy, đạp xe, chơi thể thao…) và nên có hoạt động tăng cường cơ và xương ít nhất 3 ngày/tuần. Những hoạt động này giúp xương chắc, tăng mật độ xương và hỗ trợ phát triển chiều cao.

Khi trẻ vận động đều đặn:

• Xương chịu lực tốt hơn, kích thích tạo xương mới.

• Hormon tăng trưởng (GH) được sản xuất thuận lợi hơn, đặc biệt khi kết hợp với giấc ngủ đủ và dinh dưỡng hợp lý.

• Cân nặng được kiểm soát, giảm gánh nặng lên khớp, giúp vận động linh hoạt hơn.

Ngược lại, trẻ ít vận động, ngồi nhiều (màn hình, học thêm liên tục) có nguy cơ giảm mật độ xương, dễ thừa cân, mệt mỏi, kém linh hoạt.

Biến vận động thành trò chơi, không phải “bài tập”

Rất nhiều trẻ “sợ thể dục” không phải vì vận động xấu, mà vì bị ép làm những bài tập khó, nặng, nhàm chán hoặc từng bị chê cười, so sánh. Để trẻ yêu vận động, cha mẹ có thể:

• Biến vận động thành trò chơi: Gợi ý: nhảy lò cò, đuổi bắt, nhảy dây, chơi bóng ném, “vượt chướng ngại vật” trong nhà với gối, ghế, thảm… Những trò này vẫn giúp tim mạch và xương hoạt động nhưng mang tính chơi đùa nhiều hơn là “tập luyện”.

• Dùng thời gian thay vì thành tích: Thay vì nói “con phải chạy được 5 vòng”, hãy nói “hai mẹ con mình chạy chậm trong 10 phút rồi nghỉ”. Điều này giúp trẻ bớt áp lực hơn.

• Cho trẻ được lựa chọn:  Hỏi trẻ thích đá bóng, bơi, nhảy hiện đại, võ, đạp xe hay nhảy dây… Cảm giác được quyền chọn sẽ khiến trẻ chủ động hơn, thay vì thấy đó là “lệnh” từ người lớn.

Chọn môn phù hợp với tính cách và thể trạng của trẻ

Không phải trẻ nào cũng hợp với bóng đá hay chạy bền. Nếu chọn sai, trẻ dễ nản, mệt và thêm… ghét thể dục. Cha mẹ có thể dựa vào tính cách và thể trạng để gợi ý:

• Trẻ năng động, thích hoạt náo: phù hợp các môn có tính đối kháng hoặc nhóm như bóng đá, bóng rổ, cầu lông, võ, bơi.

• Trẻ hướng nội, ít thích ồn ào: có thể chọn đi bộ nhanh, đạp xe, yoga trẻ em, bơi, nhảy dây, tập theo video tại nhà.

• Trẻ đang thừa cân: nên ưu tiên các môn giảm áp lực lên khớp như bơi, đạp xe, đi bộ nhanh, tránh chạy nhảy cường độ cao quá sớm.

Điều quan trọng là: môn đó giúp trẻ vui, ra mồ hôi nhẹ, tim đập nhanh hơn bình thường, hít thở sâu hơn, đó chính là vận động có lợi cho sức khỏe và xương.

Tạo môi trường “ít màn hình, nhiều vận động”

Kể cả khi cha mẹ khuyến khích, trẻ vẫn khó yêu vận động nếu xung quanh đầy “cám dỗ” từ TV, điện thoại, máy tính bảng. Một số lưu ý:

• Đặt giới hạn thời gian màn hình rõ ràng trong ngày (ví dụ: sau khi hoàn thành bài tập và vận động ít nhất 30-60 phút, mới được xem).

• Sắp xếp nhà cửa sao cho có khoảng trống an toàn để trẻ chạy nhảy trong nhà (dọn bớt đồ dễ vấp, dễ vỡ).

• Chuẩn bị sẵn vài “dụng cụ vận động” đơn giản: bóng, dây nhảy, vòng nhảy, thảm tập. Khi món đồ nằm sẵn trước mắt, trẻ dễ cầm lên chơi hơn.

Kết hợp vận động với giấc ngủ và dinh dưỡng để tối ưu chiều cao

Vận động chỉ là một phần của “bộ ba” hỗ trợ chiều cao: vận động - dinh dưỡng - giấc ngủ.

• Vận động giúp kích thích xương và hormon tăng trưởng.

• Dinh dưỡng (canxi, vitamin D, protein, kẽm…) cung cấp “vật liệu” để xương dài ra.

• Giấc ngủ, đặc biệt là trước 22 giờ, là lúc cơ thể tiết nhiều hormon tăng trưởng nhất.

Nếu trẻ vận động tốt nhưng ăn uống nghèo nàn, thiếu chất, ngủ muộn thường xuyên, chiều cao vẫn khó phát triển tối ưu.

Để trẻ yêu thích vận động thay vì “sợ thể dục”, điều quan trọng không phải là ép con tập nặng, mà là biến vận động thành hoạt động vui, có sự đồng hành của gia đình, tạo môi trường ít áp lực, ít so sánh và phù hợp với tính cách, sức khỏe của trẻ. Khi đó, vận động sẽ trở thành thói quen tích cực, giúp xương chắc khỏe, chiều cao phát triển hiệu quả và tinh thần của trẻ cũng vui vẻ, tự tin hơn.

XEM THÊM: Gen có quyết định chiều cao của con không?